तिहार नेपालको पाँच दिने प्रकाश पर्व हो। यसले प्रकृति, पशुपक्षी, समृद्धि, परिवार र दाजुभाइ–दिदीबहिनीको सम्बन्धप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्छ। यहाँ २०२६ का प्रमाणित मिति, अर्थ र व्यवहारिक जानकारी एकै ठाउँमा राखिएको छ।
तिहार २०२६ का दिन र मिति
काग तिहार
कागलाई यमको सन्देशवाहकका रूपमा सम्मान गरिन्छ।
कुकुर तिहार र लक्ष्मी पूजा
कुकुरप्रति कृतज्ञता र साँझ लक्ष्मीको आराधना।
गाई तिहार
गाईलाई सम्मान र पूजा गरिन्छ।
गोवर्धन पूजा र म्ह पूजा
श्रम, आत्मा र नयाँ वर्षको सम्मान।
भाइटीका
दाजुभाइ–दिदीबहिनीले आशीर्वाद साट्छन्।
तिहार किन मनाइन्छ?
तिहारलाई यमपञ्चक पनि भनिन्छ। यमराज र यमुनासँग जोडिएका कथाले सुरक्षा, दीर्घायु र पारिवारिक प्रेमको अर्थ बोकेका छन्। पाँच दिनमा काग, कुकुर र गाईको सम्मान, लक्ष्मीको आराधना, गोवर्धन वा म्ह पूजा, नेपाल संवत्को स्वागत र भाइटीका गरिन्छ।
सबै समुदाय र घरमा तिहार एउटै तरिकाले मनाइँदैन। नेवार, मधेसी, पहाडी तथा प्रवासी नेपाली समुदायमा क्रम, भोजन, गीत र विधि फरक हुन सक्छ। आफ्नो घरको परम्परा र ज्येष्ठ व्यक्तिको निर्देशनलाई प्राथमिकता दिनुहोस्।

परिवारले कसरी तयारी गर्छन्?
- लक्ष्मी पूजाअघि घर र प्रवेशद्वार सफा गर्नुहोस्।
- माटाका दियो, सुरक्षित सतह र रङ्गोली सामग्री तयार गर्नुहोस्।
- फूल, फलफूल, मिठाई र पूजा सामग्री पारिवारिक चलनअनुसार मिलाउनुहोस्।
- पशुपक्षीलाई हानि नहुने खाना, रङ र व्यवहार अपनाउनुहोस्।
- समुदायको चलनअनुसार देउसी–भैलो टोलीलाई स्वागत गर्नुहोस्।
तिहारका सबै परम्परा पढ्नुहोस्

काग तिहार
अर्थ, मिति, परम्परा र सम्मानपूर्वक मनाउने तरिका।

कुकुर तिहार
अर्थ, मिति, परम्परा र सम्मानपूर्वक मनाउने तरिका।

लक्ष्मी पूजा
अर्थ, मिति, परम्परा र सम्मानपूर्वक मनाउने तरिका।

गाई तिहार
अर्थ, मिति, परम्परा र सम्मानपूर्वक मनाउने तरिका।

गोवर्धन तथा म्ह पूजा
अर्थ, मिति, परम्परा र सम्मानपूर्वक मनाउने तरिका।

भाइटीका
अर्थ, मिति, परम्परा र सम्मानपूर्वक मनाउने तरिका।

देउसी–भैलो
अर्थ, मिति, परम्परा र सम्मानपूर्वक मनाउने तरिका।

रङ्गोली र दियो मार्गदर्शिका
अर्थ, मिति, परम्परा र सम्मानपूर्वक मनाउने तरिका।
धेरै सोधिने प्रश्न
२०२६ मा लक्ष्मी पूजा कहिले हो?
लक्ष्मी पूजा आइतबार ८ नोभेम्बर २०२६ मा पर्छ। सोही दिन कुकुर तिहार पनि छ।
भाइटीका कहिले हो?
बुधबार ११ नोभेम्बर २०२६। साइत स्थान र पात्रोअनुसार फरक हुन सक्छ।
तिहार र दीपावली एउटै हुन्?
दुवै प्रकाश पर्व र लक्ष्मी आराधनासँग जोडिए पनि तिहारको नेपाली पाँच दिने संरचना, पशुपक्षी सम्मान, देउसी–भैलो र भाइटीकाले यसलाई विशिष्ट बनाउँछ।
व्यवहारिक तिहार सामग्री
तयारी, परिकार, शुभकामना र संसारको जुनसुकै ठाउँमा तिहार मनाउन मौलिक मार्गदर्शिका र उपयोगी उपकरण।
मिति र सम्पादकीय स्रोत
मिति प्रकाशित नेपाली पात्रोसँग जाँच गरिएको छ। विधि स्थान, समुदाय र परिवारअनुसार फरक हुन सक्छ।
